OČISTIMO PALANKU

Omladinske radne akcije u Socijalističkoj Jugoslaviji sa osvrtom na lokalne
radne akcije uređenja gradskih naselja

^{Piše: N.G.}

Omladinske radne akcije (ORA) predstavljaju jedan od značajnijih simbola socijalističke Jugoslavije.
One nisu bile samo fizički rad, već ključni instrument obnove zemlje, ali i vaspitanja omladine u duhu kolektivizma i ideologije „bratstva i jedinstva“.

Omladinske radne akcije (ORA) u Jugoslaviji

• Period: Najintenzivnije od 1946. do sredine 1950-ih (velike savezne akcije), a zatim novi talas
  od 1958. do sredine 1980-ih.
• Svrha: Obnova infrastrukture razrušene u Drugom svetskom ratu (pruge Brčko–Banovići,
  Šamac–Sarajevo) i izgradnja modernih saobraćajnica (Autoput Bratstvo i jedinstvo).
• Ideologija: Slogan „Mi gradimo prugu, pruga gradi nas“ najbolje opisuje nameru države da
  kroz rad formira ličnost mladog čoveka, razvija radne navike i učvršćuje zajedništvo među
  narodima.
• Organizacija: Rad se odvijao u brigadama. Postojale su savezne, republičke i lokalne radne
  akcije.

Smederevska Palanka
Smederevska Palanka, kao tadašnji industrijski centar predvođen fabrikom „Goša“ i ostalim
privrednim preduzećima, bila je jedno od aktivnijih mesta u Srbiji po pitanju omladinskog aktivizma.

• Glavni nosioci: Omladinu su činili radnici „Goše“, učenici srednjih škola, mladi iz okolnih sela.
• Nazivi brigada: Lokalne brigade često su nosile imena narodnih heroja, lokalnih ličnosti i. lokalnih geografskih odrednica. Najpoznatije su bile:
  o ORB „Goša“ (sastavljena od mladih radnika fabrike).
  o ORB „Jasenička“.
  o ORB „Brigada veterana“.

Uređenje naselja Kolonija
Naselje Kolonija je građeno u periodu krajem 40-ih i početkom 50-ih godina prošlog veka za potrebe stanovanja radnika tadašnje fabrike „Jasenica“, kasnije fabrike „Goša“.
S obzirom na udaljenost od gradske sredine, takoreći izolovanost, u početnim decenijama postojanja naselja je bila zelena oaza za stanovanje oivičena njivama, privatnim imanjima i kućama.
Povećanjem broja stanovnika i potreba za stambenim prostorom kreće se sa urbanizacijom naselja
izgradnjom modernih blokova zgrada i solitera čime se stvara potreba za uređenjem infrastrukture i
okolnog prostora. Tokom 70-ih i 80-ih godina, lokalne radne akcije su bile ključne za pretvaranje ovog naselja u funkcionalan i uređen prostor.

Šta su lokalne brigade uradile u Koloniji?
Sredinu sedamdesetih i početak osamdesetih obeležio je pojačan akcenat na direktnom doprinosu
uređenja sopstvenog grada, okoline i životnog prostora (ne zanemarujući radove u proteklim
godinama i decenijama) kako omladinaca i građana, tako i privrednih preduzeća i organizacija koja su direktno ili indirektno učestvovala u uređenju gradskih naselja.

• Izgradnja sportskih terena: Mnogi tereni za sportove na Koloniji nastali su dobrovoljnim radom omladinaca koji su betonirali površine i postavljali koševe i golove.
• Uređenje zelenih površina: Uređenje zelenih površina oko stambenih zgrada, novoizgrađenog bulevara i objekata od društvenog značaja
• Poboljšanje infrastrukture: Omladinci su pomagali u kopanju kanala za instalacije, sređivanju pešačkih staza i čišćenju prostora
• Socijalna uloga: Rad na uređenju Kolonije nije bio samo fizički; brigadiri su organizovali kulturne večeri, sportske turnire i druženja koja su povezivala mlade radnike i učenike.

Radne brigade nisu samo „kopale i sadile“, one su bukvalno menjale vizuru naselja.

Fotografije: „Јасенички акцијаши, фотографије и записи“, Владисављевић, Никола; Јанојлић,
Драгољуб; Миловановић, Мирослав; Београд: Културно просветна заједница Србије;
Смедеревска Паланка: Клуб акцијаша, 2002